Handrempsychologie: waarom je brein “nee” zegt terwijl je eigenlijk “ja” voelt

In dit blog: Waarom slimme ondernemers vaak zelf hun grootste saboteur zijn. Je ontdekt welke onbewuste overlevingsstrategieën ondernemers ongemerkt tegenhouden – en hoe je deze zomer eindelijk de regie terugpakt.

Je kent dat moment vast wel. Er landt een voorstel waar je écht blij van wordt. Je voelt een sprankje opwinding, een helder “dit is het”. Binnen een paar seconden slaat het om. Je hoofd vult zich met keurige, logische redenen waarom het nu écht niet kan. Budget. Timing. De gedachte dat het niet helemaal past bij jouw manier van werken. En het ergste? Je gelooft je eigen verhaal ook nog.

Vaak is het geen rationele afweging. Het is je onderbewuste overlevingsmechanisme dat de regie overneemt.

Overlevingsstrategieën ondernemers: Waarom dit zo verdomd sterk is

Volgens de Polyvagale Theorie van Stephen Porges scant ons zenuwstelsel continu of iets veilig is. Zodra er dreiging in de lucht hangt door wezenlijke verandering, kwetsbaarheid of het risico om te falen, schakelt het over naar Fight, Flight of Freeze. De vierde strategie, Fawn oftewel pleasen, is uitgebreid beschreven door traumatherapeut Pete Walker. Dit is de verraderlijkste variant, vooral voor ondernemers die de relatie altijd vooropstellen.

Bij langdurige stress of oud trauma raken deze mechanismen overactief. Ze werken zo diep onbewust dat je oprecht denkt dat je rationeel bezig bent. Ondertussen reageert je lichaam alsof er acuut gevaar dreigt.

De vier overlevingsstrategieën bij ondernemers in de praktijk

Ten eerste is er Fight, de vechter.

Je gaat direct in de aanval of verdediging. Je merkt dat je kritisch wordt, argumenten gaat zoeken waarom het voorstel niet goed genoeg is, of waarom zij jou niet echt begrijpen. “Dit past niet bij mijn unieke aanpak” of “Ze zien mijn waarde niet.” In werkelijkheid vecht je vooral tegen het ongemak dat je uit je comfortzone moet stappen. Je voelt spanning in je borst of kaak, en noemt het “professionele intuïtie”.

Ten tweede zien we Flight, de vluchter.

Je vlucht in praktische en logische excuses. “Het budget is nu echt krap”, “Met de zomer in aantocht is de timing slecht”, “Ik moet hier eerst nog een paar weken over nadenken.” Je klinkt super professioneel en verantwoordelijk, terwijl je diep vanbinnen gewoon wegloopt voor de onzekerheid en het risico van groeien. Je gaat zelfs extra drukke dingen plannen zodat je een excuus hebt om het niet te hoeven doen.

Ten derde heb je Freeze, de bevriezer.

Je leest het voorstel, voelt even die opwinding… en dan gebeurt er niks meer. Je verstijft volledig. Je doet geen ja, geen nee, je stuurt geen reactie. Het voorstel zakt langzaam naar de bodem van je inbox en verdwijnt uit zicht. Vanbuiten lijkt het misschien op “even laten bezinken”, maar vanbinnen is het pure verlamming. Je lichaam zegt: “Als ik niks doe, kan ik ook niet fout gaan.”

Ten slotte is er Fawn, de pleaser.

Dit is de stiekemste variant. Je gaat overladen met vriendelijkheid en complimenten. “Wat een fantastisch voorstel! Ik vind het zó tof dat je aan me gedacht hebt!” Om er vervolgens subtiel een maar aan toe te voegen: “Alleen deze periode ben ik helaas helemaal volgepland…” Je offert je eigen grenzen en groei op om de relatie vooral veilig en harmonieus te houden. Conflict vermijden is hier het belangrijkste doel.

Herken je je eigen handrem?

Ik herken het zelf maar al te goed. In 2019 dacht ik dat ik er helemaal voor ging met mijn bedrijf maar dat de markt er nog niet aan toe was. Totdat mijn coach Jesse mij doorzag en mij confronteerde. En later toen ik onze gesprekken terugluisterde, schrok ik me rot: ik zat alleen maar mee te lachen, grapjes te maken en alles af te zwakken. Ondertussen stond mijn bankrekening roder dan rood. Ik had het zelf niet eens door. Mijn mechanisme verpakte het zo goed dat ik mezelf volledig voor de gek hield.

Daarom neem ik bij mijn cliënten alle coachgesprekken op. Zodat ze eindelijk zichzelf kunnen horen en zien hoe hun eigen mechanisme hen voor de gek houdt. Je gelooft je eigen excuses op dat moment écht, tot je ze een keer van een afstandje bekijkt.

Van inzicht naar doorbraak

Herkenning is al een prachtig begin, maar het is alleen onvoldoende. Echte verandering begint pas als je een nieuwe ervaring creëert die sterker is dan je oude patroon. En hoewel doorbraak weer echt zo’n cliché woord is, is dat het wel.

Deze zomer heb ik een aantal data vrij gehouden voor een beperkt aantal ondernemers in een exclusieve, 1-op-1 Doorbraak Dag. In één intensieve dag gaan we jouw specifieke overlevingsmechanisme blootleggen en maken we het zichtbaar, exact zoals ik dat destijds bij mezelf ervaarde. Je krijgt ontnuchterende, diepe inzichten in jouw systeem en praktische oefeningen voor later, zodat je ook na deze dag scherp blijft wanneer het erom spant. Dit zijn concrete stappen die werken.

Voelt dit herkenbaar en ben je het zat om jezelf telkens op de rem te zetten? Stuur me dan een bericht zodat jij weer aan het stuur gaat zitten in plaats van je overlevingsmechanisme.