Je zenuwstelsel bepaalt of je de waarde ziet

Weerstand tegen verandering zit vaak dieper dan je denkt. Je zenuwstelsel bepaalt of je de waarde van een stap of investering überhaupt kunt zien. Wat is een inzicht eigenlijk waard? Hoe zo’n inzicht doorwerkt in de rest van je leven, niet alleen privé maar ook in je werk of in je onderneming. En waarom je die waarde vaak niet kunt zien, ook al voel je ergens vanbinnen dat het klopt, omdat er onbewust van alles speelt waardoor je de beslissing eigenlijk niet zelf neemt.

Vroeger vond ik het zelf best lastig om te beslissen of ik iets wilde kopen of boeken voor mijn persoonlijke groei. Mijn hele systeem ging op slot. Ik was toch al wie ik ben, en ik keek veel liever naar de prijs dan naar wat het mij zou opleveren. Grappig genoeg herkende ik precies datzelfde patroon toen ik mijn eigen prijzen moest bepalen. Ik was steeds bezig met wat de ander misschien wilde betalen. In plaats van te kijken naar wat ik waard ben om te ontvangen en wat het oplevert. Wat ik toen niet doorhad, is dat oude overtuigingen in mijn systeem zaten. Die bepaalden of ik de waarde überhaupt kon zien.

We willen graag iets tastbaars hebben en vergelijken het liefst met een bank of een auto. Alleen: als je op zo’n bank uitgekeken bent, doe je hem weg. Dat is wat je doet met materie.

Maar jezelf neem je natuurlijk altijd mee. Je lijf en je geest neem je je hele leven met je mee. Daarom is het juist zo belangrijk om daar goed voor te zorgen. Wat we vaak vergeten, is dat we ook voor die geest kunnen zorgen en voor onze gedachtes kunnen gaan zorgen. We nemen dat soort patronen al snel als vanzelfsprekend aan. Terwijl daar juist zoveel winst te behalen valt. Een inzicht in jezelf is daardoor totaal duurzaam. Je gaat andere dingen zien en ontdekt dat er nog een andere versie van jou mogelijk is. Je merkt opeens dat je op een bepaalde manier met jezelf omgaat. Of dat je een ander te veel ruimte in je hoofd geeft en daarmee macht over jouw beslissingen.

Je zenuwstelsel neemt de beslissing over bij weerstand tegen verandering

Ik herinner me nog goed hoe dat bij mij ging toen ik zelf een intensief coachingstraject aanging. Vanaf het moment dat ik ja zei en de eerste betaling deed, werd ik verkouden. Ik kreeg steeds minder lucht en mijn keel zat dicht. Het begon half oktober en duurde tot eind februari, het absolute einde van het traject. Mijn coach vroeg op een gegeven moment: “Ben je echt ziek?”.

Toen dacht ik: natuurlijk ben ik ziek, dat zie je toch. Totdat zij mij vroeg: what are you resisting? Toen begon er een opening te komen, want kak wat zag ik hier niet? Wat zag zij wat ik niet kon zien? Waar zat mijn weerstand? Dat was overduidelijk bellen. Mezelf blokkeren om me uit te spreken. Ik wilde niet in contact komen. Ik wilde niet gaan verkopen. Daardoor zat mijn keel dicht. Stress beïnvloedt het immuunsysteem, en mijn systeem zorgde ervoor dat ik ziek werd. Dat zag ik toen en dat zie ik nu nog steeds zo.

Pas toen ik toch mensen ging bellen en begon te praten over wat ik deed, kwam er beweging in. In het begin voelde dat heel ongemakkelijk. Maar doordat ik het vaker deed, gaf ik mezelf de ervaring dat ik niet bang hoefde te zijn voor afwijzing of dat mensen mij stom zouden vinden. Het was gewoon iets wat ik te doen had. Als ik mijn product de wereld in wilde brengen, moest ik mensen ook vragen: kan ik je ergens mee helpen? En zou mijn product jou daarbij kunnen helpen? Ik had mijzelf een nieuwe ervaring gegeven en daarmee mezelf meer vertrouwen.

Waarom je de waarde niet ziet

Laatst had ik een gesprek met iemand die bepaalde dingen best aan de prijs vond, zoals een gelddag van 195 euro. Tegelijkertijd merkte ze dat er ergens een verlangen zat. Na een tijdje besloot ze: Eigenlijk wil ik dit wel, dus ik ga het gewoon doen.

Dit soort gedrag zie je niet alleen in de eerste jaren als je net komt kijken als ondernemer. Je krijgt deze weerstand tegen verandering net zo hard voor je kiezen op het moment dat je een nieuwe draai aan je bedrijf geeft. Bijvoorbeeld wanneer je de overstap maakt van interimmer naar alleen nog maar zelfstandige opdrachten. Of wanneer je volledig de shift naar business-to-business maakt. Op zo’n kruispunt denk je al gauw: ik onderneem al een tijd, dus ik moet dit toch gewoon kunnen. Maar op dat moment gaat je zenuwstelsel wederom op slot. Zolang je het niet ziet, geloof je de excuses die je systeem verzint. Je ziet de waarde niet, omdat je systeem de verandering nog als gevaar markeert. Dat is geen falen van jou. Het is gewoon hoe het werkt zolang die onderstroom niet in beeld komt.

Dat is ook de taak van je onderbewuste, je zenuwstelsel wil je veilig houden en verzint allerlei redenen waarom je het beter niet kunt doen. Zoals het idee dat je wel interesse hebt, maar dat het nu even niet past omdat je het zo druk hebt met van alles en nog wat. Of de beroemde vraag hoe je het in vredesnaam moet gaan doen, die popt op omdat je controle wilt houden over de uitkomst. Dat hoofd kletst lekker rationeel en dat voelt bijna als jouw eigen wijsheid. Terwijl het puur je systeem is dat verandering als gevaar ziet en alles uit de kast haalt om je op je plek te houden.

We hebben een gedachte. Daar komt een gevoel of emotie bij. Daarop nemen we een beslissing en gaan we in actie. De persoon kiest. Maar de onderstroom, de oude patronen in het zenuwstelsel, bepaalt vaak al welke gedachten en gevoelens er überhaupt opkomen. Zo neemt het systeem de beslissing over voordat je het bewust doorhebt.

Het systeem levert de gedachten en gevoelens aan vanuit oude patronen. Jij blijft degene die kiest of je die volgt of niet. De tips hieronder helpen om die keuze bewuster te maken, in plaats van automatisch te reageren.

Je gedachten komen dus niet zomaar uit het niets. Ze komen voort uit bepaalde patronen die al in je systeem zitten. Robert Anton Wilson beschrijft dat in Prometheus Rising als Orr’s law: wat de Denker denkt, bewijst de Bewijzer. De Denker kan van alles bedenken. De Bewijzer zorgt er vervolgens voor dat je bewijs vindt voor die gedachte. Zo werkt het ook met je zenuwstelsel. Het produceert gedachten vanuit oude patronen en zoekt daar vervolgens bevestiging voor. Daardoor voelen de excuses die je systeem verzint zo overtuigend. Je ziet alleen nog wat je gedachten al hebben besloten.

Vastzitten in de kramp

Door die kramp zie je ook niet meer dat je dingen kunt vragen. Je denkt dat het op een bepaalde manier moet gaan en bekijkt alles vanuit de weg die je al kent. Daardoor vergeet je dat er altijd genoeg mogelijkheden zijn. Je kunt hulp vragen of juist aanbieden. We zijn nu eenmaal zo opgegroeid dat wie vraagt wordt overgeslagen en dat vragen niet hoort. Maar dat invullen is wederom je zenuwstelsel dat bang is voor afwijzing.

Wat we vaak doen als we die kramp voelen, is denken dat we ergens nog niet genoeg van af weten. Je start wéér een opleiding of vlucht in allerlei alternatieve hoeken. Maar dat lost de diepe triggers van je zenuwstelsel niet echt op. Daarvoor heb je nu eenmaal iets anders nodig.

Als je dit niet wilt aangaan, is dat natuurlijk helemaal goed. Maar weet dat er een hele wereld zit onder de werkelijkheid die je zelf hebt bedacht. Daar zoek je steeds maar verklaringen voor. In de onderstroom zit de echte laag van waarom je doet wat je doet. En dát is waar persoonlijke ontwikkeling over gaat. Het maakt niet of je man of vrouw bent, welke kleur je hebt, je religieus bent of hoe intelligent je bent. We hebben allemaal die onderstroom. Het is juist fascinerend om te onderzoeken wat je triggert, waarom je het uit de weg gaat en welke excuses je daarvoor verzint.

Hoe weet je of het je intuïtie is of je oude systeem dat de handrem zet? Kijk naar het resultaat. Is het iets wat je wilt, of baal je ervan? Als je merkt dat je structureel baalt van wat eruit komt, dat je weer in dezelfde cirkel zit, dat je de waarde niet ziet of dat je blijft staan waar je niet wilt staan, dan is dat het bewijs dat je onderbewuste loopt te klooien.

Vaak zeg je achteraf: “Als ik het eenmaal doe, ben ik er ook minder bang voor.” De angst verlamt je om in actie te komen. De drempel om iets níet te doen is vaak hoger dan wanneer je het gewoon doet en daarna ervaart wat het resultaat is.

Wat je kunt doen als je weerstand tegen verandering voelt

1. Schrijf op waar je weerstand op hebt. Pak een boekje en noteer: “What am I resisting?” of “Waar zit mijn weerstand?” Maak het zo concreet mogelijk.
2. Stel de angst ter discussie. Vraag jezelf: “Is deze angst die ik nu voel ook echt zo in dit moment? Klopt dat, ja of nee?” Onderzoek de gedachte in plaats van hem meteen te geloven.
3. Gebruik de 5-secondenregel van Mel Robbins. 5-4-3-2-1 en doe het. Zo ga je tegen de automatische reactie van je zenuwstelsel in, voordat de excuses het overnemen.
4. Merk de fysieke sensatie en beloon jezelf. Als je het gedaan hebt, let op wat er in je lichaam gebeurt: spanning die zakt, adem die dieper wordt. Dat geeft je systeem direct feedback dat de stap niet gevaarlijk was. Beloon jezelf daarna. Zo leert je zenuwstelsel dat deze beweging veilig is.

Het is logisch dat er dingen gedaan moeten worden als je een verandering wilt, dat is iets wat je dient te accepteren. Soms voelt een beslissing nemen en in actie komen erg ongemakkelijk. De vraag is hoe sterk het verlangen is om te veranderen. Sterk genoeg om er trouw aan te blijven, in plaats van het ongemak te laten winnen. Door het vaker te doen, ga je je gemakkelijk voelen met het ongemak.

Tegelijkertijd zal je het steeds eerder herkennen. Als je leert afstemmen op wat een gedachte of een stap je werkelijk geeft (spanning die je vastzet of een lichte opening die naar voren wijst) en je weet dat de meeste angsten bedacht zijn, er zijn maar twee aangeboren angsten: de angst om te vallen en de angst voor hard geluid, dan hoef je niet altijd te wachten tot het resultaat er is.

Wat er gebeurt als je verlangen er wel is

Je wilt naar iets groters en je weet dat het mogelijk is. Maar omdat je de stappen niet ziet, blijf je de veilige dingen doen en winnen de onmogelijkheden in je hoofd.

Zodra er een echt verlangen is, is de uitwerking er in principe ook al. Dat is geen mooi idee, het is een principe dat overal in de natuur werkt, een universele wet. Je ziet het bij een plant die alleen groeit als er licht, water en ruimte is. Of bij een idee dat pas vorm krijgt als jij de eerste concrete stap zet. De omstandigheden en de eerste stappen worden zichtbaar op het moment dat het verlangen er is. Het probleem is dat ons oude systeem die beweging vaak als gevaar ziet en ons allerlei redenen geeft om te blijven staan. Als je leert afstemmen op dat principe in plaats van op de verdediging, dan komen de eerste stappen vanzelf in beeld. Je stopt met het tegenhouden van wat er al klaarstaat. En je accepteert wat ervoor nodig is, ook als het in het begin ongemakkelijk voelt.

Werken aan wie je bent, in de zin van leren hoe wij als mens gemaakt zijn en hoe ons denken en zenuwstelsel werken, geeft inzicht in waarom je doet wat je doet. Die kennis vormt je fundament. Het gaat er niet om eindeloos met jezelf bezig te zijn of alles te geloven wat er over jou wordt gezegd. Het gaat erom te zien dat we allemaal volgens dezelfde principes werken, of je nu snel of langzaam denkt. Als je dat doorhebt, kun je bewuster kiezen in plaats van automatisch te reageren vanuit oude patronen.

Uiteindelijk bepalen onze waardes de keuzes die we maken. Daarom is het zo belangrijk om helder te krijgen waar je voor staat. Dat te onderzoeken vergt tijd en aandacht, en je mag jezelf de tijd gunnen om dat bij jezelf te ontdekken.

Juist omdat je systeem dit soort stappen als gevaar ziet, lijkt persoonlijke ontwikkeling vaak te veel of te vaag. We hebben niet geleerd hoe ons denken en ons zenuwstelsel werken, dus we nemen de huidige versie als vanzelfsprekend. Maar er is een andere mogelijkheid: als je leert zien hoe de onderstroom werkt, hoe gedachten, gevoelens en oude overtuigingen de beslissing overnemen, dan komt er ruimte. Dan kun je de waarde gaan zien die je daarvoor niet kon zien. Als je het nog nooit zelf hebt gedaan, kun je het nergens mee vergelijken. Dan blijft je systeem zoeken naar redenen waarom het niet kan.

Als je dit herkent en je wilt niet alleen begrijpen hoe je zenuwstelsel de waarde blokkeert, maar het ook in de praktijk gaan zien en doorbreken, dan is er een manier om daar gericht mee aan de slag te gaan.

Daarom het visietraject

Daarom heb ik het visietraject voor ondernemers opgezet: om die onderstroom in beeld te brengen. Om te zien hoe je denken en je zenuwstelsel nu de waarde blokkeren die je ergens wel voelt. En om je weer bij je eigen wijsheid te laten komen, zodat je ervaart dat je jezelf kunt vertrouwen. Als je wilt kijken of je daar aan toe bent, vind je alle informatie op de website.

Of boek een kennismakingscall.