Stop met stug doorgaan als het niet gaat zoals je wilt

Er is iets wat we allemaal wel herkennen. Als het niet lekker gaat, of niet zoals jij het zou willen, dan gebeurt er iets van binnen. Bij de een is het dat je je helemaal terugtrekt, naar binnen keert en je een beetje afsluit van het leven. Bij de ander is het juist dat je heel hard gaat zoeken: bij anderen, in adviezen, in methodes, in van alles wat buiten je ligt. In beide gevallen verliezen we onszelf een beetje onderweg. En vaak is de eerste neiging om stug door te gaan, terwijl het juist helpt om te stoppen met stug doorgaan.

Het vervelende is dat er onbewuste processen aan de gang zijn die dat in stand houden. Processen die maken dat je in ontkenning schiet, dat je je terugtrekt, of juist dat je jezelf zo gek maakt dat je helemaal niks meer hoort en overal op in wilt gaan.

Ik herken vooral dat laatste. Was naarstig op zoek, ik vroeg van alles en nog wat aan anderen, juist omdat ik zo onzeker was. Ik wist eigenlijk helemaal niet dat de oplossing al bij me lag. Omdat ik nooit had geleerd om naar binnen te luisteren, bleef ik alle informatie van buitenhalen. En terwijl ik dat deed, kon ik door de vele informatie mezelf niet meer horen.

Voor mensen die cognitief sterk zijn, intelligent, misschien zelf coach of therapeut, of precies weten hoe het brein werkt, is dit extra frustrerend. Je snapt het in theorie, je weet hoe het zou moeten, en toch overkomt het jou.

Als je de ander niet meer kunt horen

Wat er dan gebeurt, is dat je zelfs als je om hulp vraagt, het lastig vindt om echt te horen wat de ander zegt. Je bent zo opgesloten in je eigen onzekerheid dat de woorden van buitenaf nauwelijks binnenkomen. Omdat je de boodschap door de filters van je eigen gedachtenkronkels hoort.

Door die onzekerheid word je ook super vatbaar. Je raakt gevoelig voor al die mooie, marketingachtige teksten die beloven dat ze je eruit gaan helpen. Het is alsof je door een bril kijkt van “wie kan mij helpen, wie kan mij redden?”. Je wilt zo graag dat het klopt wat iemand zegt. Dat het jou dan ook lukt als je het gaat proberen. En dat je erin kunt geloven.

Als je dan ook nog heel zelfbewust bent, ga je al snel geloven dat het allemaal aan jou ligt. Dat je nog diverse trainingen moet volgen, terug in je verleden duiken, van alles uitzoeken en oplossen. En daar kun je je ook weer helemaal in verdrinken.

Soms hoor je van binnen wel dat er iets niet klopt. Maar toch ga je erin mee, omdat anderen zeggen: “Dit moet je echt doen, dit loopt, dit lukt echt.” Je voelt je zo in verwarring en machteloos dat je geen weerwoord hebt.

Sommige mensen zeggen dan: fake it till you make it. Maar als je het faket en je gelooft jezelf niet, bereik je weinig.

En dan zijn er ook nog de mensen om je heen. Die blijven vragen hoe het nu gaat, of het al gelukt is, of je al klanten hebt, hoe het met die prijzen lukt. Daar word je ook ontzettend chagrijnig en onzeker van. Soms is het beter om gewoon niks te zeggen, behalve tegen mensen die het zelf ooit hebben meegemaakt.

Stoppen met stug doorgaan

Wat mij opvalt, is dat je eigenlijk het meeste opschiet als je even rust neemt en kijkt welke kant je gedachten opgaan. Wat we meestal doen is doorjakkeren op de manier waarop we het graag zouden willen. En als je dat al zo vaak hebt geprobeerd, is de kans groot dat dat niet de weg is. Soms helpt het om gewoon even helemaal uit die manier van denken te stappen en te stoppen met stug doorgaan.

En dan komt direct de vraag: maar hoe doe ik dat dan?

Vaak begint het er al mee dat je merkt dat je er te dicht bovenop zit. Je bent in verwarring, waarom lukt het nu niet, je wordt onzeker en je vertrouwen is ver te zoeken. En dan ga je maar weer op zoek in de bekende gedachtespinsels. Omdat je geen vertrouwen hebt, ga je proberen, en heel vaak stop je net voordat er iets goeds uitkomt, net voordat er een doorbraak komt die je vooruit zou helpen. Je blijft zoeken, duwen en controleren, en daardoor krijgt het weinig ruimte om te rijpen.

Waarom rust beter werkt

Waarom rust beter werkt, zie je ook in simpele beelden. Doe zand in een glas water en het wordt eerst troebel. Je krijgt pas weer helder water als je het met rust laat. Hetzelfde op een zandweg in de zomer: er rijdt een auto voorbij en alles wordt stoffig. Hard achter die auto aanrennen helpt niet, want dan blijf je stof happen. Vaak is het handiger om even stil te staan, te wachten tot het zakt, en dan rustiger verder te gaan.

Er schijnt te zijn berekend dat we tussen de 50.000 en 70.000 gedachten per dag hebben. Omgezet naar minuten kom je uit op ongeveer 35 tot 50 gedachten per minuut. Hiervan is 90 tot 95% onbewust. Als je in het bewuste denken dan nog driekwart kostbare aandacht geeft aan het "waarom het niet kan en over oplossingen zoeken", dan zit je hoofd daar al snel helemaal vol mee. En wat gebeurt er dan vaak? Dat je jezelf een sukkel vindt, dat je denkt dat je stom bent, dat je nóg harder moet werken, dat je het allang had moeten weten. Je traint onbewust je onderbewuste met deze negatieve gedachten en zal het langzamerhand echt gaan geloven.

Alles heeft tijd nodig

Dit is een simpele wetmatigheid: alles heeft tijd nodig om te ontstaan. Een soort incubatietijd. Het lijkt in de natuur overal te gelden, dus waarom niet voor ons mensen, wij maken ook deel uit van de natuur. Het geldt ook voor een idee dat tot uitwerking wil komen. Als je er al heel lang op zit te broeden, vooral in je hoofd, en het maar niet wil ontstaan, kan het zijn dat je er te dicht bovenop zit.

Jezelf niet meer kunnen horen

Als je iets heel graag wilt, is het de moeite waard om te kijken waar dat verlangen vandaan komt. Edison probeerde iets tienduizend keer en zette door. Bij hem ging het om een geïnspireerd idee, iets wat nog niet bestond en dat hij van binnenuit voelde.

Het verschil met veel ideeën die wij hebben, is vaak precies dat: komt het voort uit de wens om indruk te maken of te bewijzen dat je het kunt? Dan ben je eigenlijk bezig je eigen leegte op te lossen. Of is het een echt geïnspireerd idee dat vanuit jezelf komt, wat er nog niet is en waar de te nemen acties als vanzelf ontstaan?

Die antwoorden komen niet altijd vanzelf. Ze komen vaak op momenten dat je juist er geen focus op hebt, bijvoorbeeld onder de douche, tijdens een wandeling of tijdens een gesprek.

Wat je kan helpen

Soms helpt het om even afstand te nemen van het oplossen. Gewoon een kwartiertje niks anders doen dan kijken welke gedachten er langskomen, zonder er meteen iets mee te hoeven.

Of om, als je iemand om raad vraagt, de eerste paar zinnen gewoon binnen te laten komen zonder meteen te reageren. Leer te luisteren wat er echt gezegd wordt.

En een belangrijk om te onderzoeken is de vraag: doe ik dit om bevestiging, of komt het van binnenuit?

Pas als je stopt met duwen, ontstaat er ruimte. De echte beweging begint wanneer je de moed hebt om te onderzoeken of je idee van binnenkomt, of dat het een schreeuw is om bevestiging. En wanneer je daarna ook de ruimte neemt om te handelen zonder die kramp. Stoppen met stug doorgaan geeft precies die ruimte.